Serbest piyasada daha da ağırlaşan bu tabloya kırtasiye, kıyafet, servis ve yemek giderleri eklendiğinde, üreticinin bir yıllık emeği çocuğunun eğitim masrafını karşılamaya yetmiyor.

2026-2027 eğitim öğretim yılı 14 Eylül’de başlıyor. Milyonlarca öğrenci için ders zili çalmaya hazırlanırken, Karadeniz’de geçimini fındıktan sağlayan ailelerin önünde bu kez farklı bir hesap var: Bir yıllık emeğin karşılığı, bir çocuğun eğitim masraflarını karşılamaya yetiyor mu?Karadeniz Ekonomi, yeni eğitim yılı öncesinde fındığın üretim maliyeti ile okul harcamalarını karşı karşıya getirdi. Ortaya çıkan tablo, fındığın kilogram fiyatından çok, üreticinin cebinde kalan gerçek gelirin tartışılması gerektiğini gösterdi.

1 TON FINDIK 250 BİN TL AMA...

TMO’nun 2026 sezonunda Levant kalite fındık için kilogram başına açıkladığı 250 TL’lik fiyat üzerinden 1 ton fındığın brüt karşılığı 250 bin TL’ye ulaşıyor. Giresun kalite için açıklanan 255 TL’lik fiyat ise ton başına 255 bin TL’ye karşılık geliyor.

Ancak bu rakam üreticinin kazancı değil, ürünün brüt satış değeri.

Akçakoca Ziraat Odası verileri üzerinden yapılan hesaplamada; hasat ve toplama, gübreleme, bakım, zirai mücadele, diğer üretim giderleri ve genel idare giderleriyle birlikte 1 ton fındığın yaklaşık üretim maliyeti 242 bin 733 TL’ye ulaşıyor.Bu hesaplamaya göre TMO’nun 250 TL’lik Levant kalite fiyatı esas alındığında 1 ton üründe satış değeri ile hesaplanan üretim maliyeti arasında yalnızca yaklaşık 7 bin 267 TL fark kalıyor.

SERBEST PİYASADA HESAP DAHA DA AĞIR

Üreticinin ürününü TMO yerine serbest piyasada daha düşük fiyattan satması halinde tablo tersine dönüyor.Dosyada esas alınan kilogram başına 180 TL’lik serbest piyasa fiyatında 1 ton fındığın brüt satış değeri 180 bin TL oluyor. Yaklaşık 242 bin 733 TL’lik hesaplanan üretim maliyetiyle karşılaştırıldığında gelir, maliyetin yaklaşık 62 bin 733 TL altında kalıyor.Dolayısıyla “1 ton fındık 250 bin TL ediyor” hesabı tek başına üreticinin ekonomik durumunu ortaya koymuyor. Asıl belirleyici olan, fındık çuvala girene kadar yapılan harcamalar çıktıktan sonra aile bütçesinde ne kadar para kaldığı.

OKUL ÇANTASI 15 BİN TL’YE KADAR ÇIKIYOR

Fındıkta üretim maliyeti üreticiyi sıkıştırırken, eğitim cephesinde de fiyatlar yükseliyor.Türk Eğitim-Sen Samsun 1 No’lu Şube Başkan Yardımcısı Akın Kayhan, 2026-2027 eğitim öğretim yılında eğitim giderlerinin geçen yıla göre en az yüzde 30-40 artmasını beklediklerini söyledi.Kayhan’ın verdiği bilgilere göre öğrencinin eğitim yılına başlangıç giderleri sınıf seviyesine ve tercih edilen ürünlere göre değişmekle birlikte 10 bin-15 bin TL’ye kadar ulaşabiliyor.

Üstelik bu yalnızca başlangıç…

Çanta, kırtasiye, kıyafet ve ayakkabının ardından yıl boyunca servis, yemek, beslenme, giyim ve ilave kırtasiye harcamaları aile bütçesine ekleniyor. Kayhan, servis ücretlerinde de geçen yıla kıyasla yüzde 30-40’a yaklaşan artış öngörüldüğünü belirtiyor.

“ÜRETİCİNİN ELİNDE EĞİTİME AYIRACAK PARA KALMIYOR”

Fındığın yalnızca satış fiyatına bakılarak üreticinin gelirinin ölçülemeyeceğini vurgulayan Kayhan, üretim giderlerinin hesaba katılması gerektiğine dikkat çekti.Gübre, bakım, bahçe temizliği, toplama, işçilik ve patoz gibi maliyetlerin 1 ton fındığın satış gelirinden düşülmesi gerektiğini belirten Kayhan, üreticinin elinde eğitim giderlerine ayırabileceği çok sınırlı bir kaynak kaldığını ifade etti.Kayhan, artan maliyetlerin özellikle dar gelirli ailelerin çocuklarının nitelikli eğitime erişiminde dezavantaj oluşturabileceği uyarısında bulundu.

BİR ÖĞRENCİNİN KIYAFETİ 3 BİN TL’Yİ BULUYOR

Okul bütçesinin önemli kalemlerinden biri de kıyafet.Trabzon’da okul kıyafeti üretimi yapan Haliloğlu Tekstil Sahibi Orhan Haliloğlu’nun verdiği bilgilere göre yalnızca temel okul kıyafetlerinden oluşan bir set ilkokul öğrencisinde yaklaşık 2 bin TL, ortaokul öğrencisinde 2 bin 500 TL, lise öğrencisinde ise 3 bin TL seviyesine çıkıyor.Tişört fiyatları 275 TL’den başlayarak 400 TL’ye, pantolonlar 400 TL’den 600 TL’ye, eşofman altları ise 400 TL’den 700 TL’ye kadar yükseliyor. Montlarda fiyat 600-700 TL bandına ulaşıyor.Haliloğlu, kendi satış fiyatlarında geçen yıla göre artışı yüzde 25-30 seviyesinde tuttuklarını, maliyetlerdeki etkinin ise yüzde 50 civarında olduğunu söyledi.

ÖZEL OKULDA 1 TON FINDIK DA YETMİYOR

Özel eğitim tercih edildiğinde fındığın alım gücü çok daha hızlı eriyor.Karadeniz Ekonomi’nin ulaştığı fiyat bilgisine göre Bahçeşehir Koleji’nde yemek ve hafta sonu ek dersler dahil ücret 380 bin TL bandında bulunuyor. Kitap ve servis ise bu rakama dahil değil.Böylece TMO’nun kilogram başına 250 TL’lik fiyatıyla hesaplanan 1 ton fındığın 250 bin TL’lik brüt değeri dahi, söz konusu özel okul ücretini tek başına karşılamaya yetmiyor.Üstelik burada fındığın üretim maliyeti henüz hesaptan düşülmüş değil.

FINDIĞIN FİYATI ARTIYOR, ALIM GÜCÜ AYNI HIZLA ARTMiyor

Karadeniz Ekonomi’nin araştırması iki farklı bütçeyi aynı noktada buluşturuyor: Bahçede üretim maliyeti, evde eğitim maliyeti.Bir tarafta aylar süren bakım, gübreleme, hasat ve işçilik sonunda çuvala giren fındık; diğer tarafta 14 Eylül’de okula başlayacak çocukların kırtasiye, kıyafet, servis, yemek ve diğer eğitim ihtiyaçları bulunuyor.Rakamların ortaya koyduğu tablo ise dikkat çekici: 1 ton fındığın fiyatı 250 bin TL’ye ulaşsa da bu rakam üreticinin kazancı anlamına gelmiyor. Üretim maliyeti düşüldüğünde, fındığın bir çocuğun eğitimine ayırabileceği pay dramatik biçimde küçülüyor.

Buradaki 7 bin 267 TL ve 62 bin 733 TL rakamlarını dosyanızdaki 242 bin 733 TL maliyet üzerinden matematiksel olarak hesapladım; bunlar haberi çok daha çarpıcı hale getiriyor. Eğitim giderleri için Kayhan’ın yüzde 30-40 artış beklentisi ve başlangıç maliyetleri de röportajınızda mevcut. Okul kıyafetlerindeki 2 bin–3 bin TL’lik set fiyatları ve yüzde 25-30’luk fiyat artışı da Haliloğlu’nun verdiği rakamlara dayanıyor.