Türkiye fındıkta dünya pazarındaki ağırlığını kaybederken, Ulusal Fındık Konseyi üretim politikalarının arazi yapısına göre yeniden düzenlenmesini gündeme taşıdı.

Ulusal Fındık Konseyi Başkanı Cem Şenocak, İtalya, Azerbaycan ve Gürcistan’ın yanı sıra ABD ve Şili’de de fındık üretiminin artmaya başladığını belirterek, yeni üretici ülkelerin Türkiye’nin dünya pazarındaki payını aşağı çektiğini söyledi.

40 yılda pazar payı yüzde 60’ın altına geriledi

Türkiye’nin dünya fındık pazarındaki payının yaklaşık 40 yıl önce yüzde 80-85 seviyelerinde olduğunu belirten Şenocak, bu oranın bugün yüzde 60’ın altına indiğini ifade etti.

Türkiye’de fındık dikili alanların yaklaşık 750 bin hektara ulaştığını belirten Şenocak, bunun 500 bin hektarının eğimli, 250 bin hektarının ise düz arazilerden oluştuğunu söyledi. Şenocak, yaklaşık 600 bin ailenin fındık üretimiyle uğraştığını, bunların 400 bininin eğimli, 200 bininin ise düz arazilerde üretim yaptığını kaydetti.

Şenocak’a göre özellikle düz ovalarda fındık üretiminin genişlemesi, Türkiye'nin toplam üretiminde arz fazlası riskini artırıyor.

“Fındığın ana vatanını korumamız gerekiyor”

Doğu Karadeniz’deki geleneksel fındık üretim alanlarının korunması gerektiğini vurgulayan Şenocak, bölgedeki üreticilerin alternatif ürünlere yönelme imkanlarının sınırlı olduğuna dikkat çekti.

Şenocak, “Düz ovada her türlü tarım yapılabilir ama bu bölge insanının alternatif ürün yapma şansı yok. Bu işin sosyal boyutu da var” dedi. Düz arazilerde daha verimli alternatif tarım ürünlerinin teşvik edilmesi gerektiğini savunan Şenocak, fındık üretiminin ise eğimli arazilerde desteklenerek sürdürülebilir hale getirilmesini istedi.

“Fiyatı yükseltmekten ziyade araziyi ayırmalıyız”

Mevcut destekleme modelinin düz arazilerde de fındık dikimini cazip hale getirdiğini belirten Şenocak, çözümün fiyatı genel olarak yükseltmek değil, üretim alanlarını birbirinden ayırmak olduğunu söyledi.

Şenocak, önerisini şu sözlerle açıkladı:

“Devlet ürüne 200 lira der, ama eğimli araziye 100 lira destekleme vererek 300 lira diyebilir. Düz alanda fındık yapılmasını önlemek için böyle bir yöntem uygulanmalı.” Şenocak, düz ovada fındığın aynı fiyat ve destek mekanizmasıyla sürdürülmesi halinde dikim alanlarının genişlemeye devam edeceğini savundu.

1983 düzenlemesine dikkat çekti

1983 yılında düz ovalarda fındık dikiminin önlenmesine yönelik bir yasa çıkarıldığını ancak cezai yaptırım bulunmaması nedeniyle uygulamanın beklenen sonucu vermediğini belirten Şenocak, aradan geçen yıllarda dikim alanlarının önemli ölçüde genişlediğini söyledi. Şenocak, 1980’li yıllarda düz ovalarda 30-40 bin ton seviyesinde olan üretimin bugün 300 bin tonlara yaklaştığını ifade etti.

File desteğinde hedef yüzde 100

Fındıkta hasat kayıplarını azaltmak amacıyla file kullanımının yaygınlaştırılması için de çalışmalar yürüttüklerini belirten Şenocak, devlet desteğinin yüzde 50’den yüzde 70’e çıkarıldığını söyledi. Şenocak, hedeflerinin desteği yüzde 100’e çıkarmak olduğunu belirterek, file yönteminin özellikle hasat verimliliği açısından önem taşıdığını ifade etti.

Lisanslı depoculuk fiyat istikrarı için önemli

Fındık piyasasında lisanslı depoculuğun da güçlendirilmesi gerektiğini belirten Şenocak, hasat döneminde ürünün aynı anda piyasaya sürülmesinin fiyatlar üzerinde baskı oluşturduğunu söyledi. Şenocak, lisanslı depoların piyasaya yoğun ürün arzının olduğu dönemlerde fazla ürünü çekerek fiyatların daha dengeli seyretmesine katkı sağlayacağını belirtti. Şenocak’ın önerdiği modelde temel hedef; düz ovalarda fındık dikimini sınırlamak, eğimli arazilerde üretim yapan çiftçiyi daha yüksek destekle korumak ve Türkiye’nin dünya fındık pazarındaki konumunu yeniden güçlendirmek.