UNCTAD verilerine göre bu ülkelerin toplam dış borç stoku 2025'te 12,3 trilyon dolara çıktı. Aynı yıl uluslararası kalkınma yardımları ise reel olarak yüzde 23 azalarak tarihindeki en büyük yıllık düşüşü kaydetti.

Küresel gerilimler, artan borçlanma maliyetleri ve uluslararası kalkınma yardımlarındaki gerileme, gelişmekte olan ülkelerin ekonomik dengelerini zorluyor. Dünya Bankası Başkanı Ajay Banga, IMF ve Dünya Bankasının yıllık toplantılarında yaptığı değerlendirmede, ülkelerin artan finansman ihtiyacını karşılayabilmek için kamu kaynaklarının yanı sıra özel sektör yatırımlarından, hayırseverlik girişimlerinden ve teknolojiden daha fazla yararlanması gerektiğini belirtti.

Banga'nın öncülük ettiği girişim kapsamında, 2022'den bu yana kalkınma projelerine yönelen özel sermayenin üç katın üzerinde artırıldığı ifade edildi. Banga ayrıca, önümüzdeki 10-15 yıl içinde yaklaşık 1,2 milyar gencin iş gücü piyasasına katılmasının beklendiğini, buna karşılık mevcut iş imkânlarının yaklaşık 400 milyonla sınırlı olduğunu belirterek istihdam ihtiyacının büyüklüğüne dikkat çekti.

Kalkınma yardımlarında tarihî düşüş

Ekonomik baskıyı artıran unsurların başında uluslararası kalkınma yardımlarındaki azalma geliyor. Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) Kalkınma Yardımı Komitesi üyesi ülkelerden sağlanan resmî kalkınma yardımları, 2025'te reel olarak yüzde 23 geriledi. Bu düşüş, resmî kalkınma yardımları tarihindeki en büyük yıllık azalma olarak kayda geçti.

ABD, Almanya, İngiltere, Japonya ve Fransa'nın yardımlarını azaltması, toplam gerilemenin yüzde 96'sını oluşturdu. Yardımlardaki düşüş, dış finansmana ihtiyaç duyan ülkelerin alternatif kaynaklara yönelmesini daha önemli hale getirdi.

Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD) verilerine göre, gelişmekte olan ülkelerin toplam dış borç stoku da 2025'te 12,3 trilyon dolara ulaştı. Bu rakam, bir önceki yıla kıyasla yaklaşık 500 milyar dolarlık artışa işaret etti.

Borç yapılandırması ve özel sektör yatırımları gündemde

İngiltere Dışişleri Bakanı Ed Miliband, ülkesinin yaklaşan G20 dönem başkanlığında en yoksul ülkelerin borçlarının yeniden yapılandırılmasını ve kalkınma yardımlarını öncelikli başlıklar arasına alacağını açıkladı. Ancak Miliband, İngiltere ve diğer gelişmiş ülkelerin geçmişteki büyük borç affı girişimlerinde sağlanan ölçekte destek sunamayabileceğini belirterek özel sektörün daha fazla rol üstlenmesi gerektiğini vurguladı.

Gelişmekte olan ülkeler ise yüksek borç seviyeleri, iklim değişikliği, gelir eşitsizliği ve jeopolitik gerilimler karşısında mevcut kalkınma modellerini yeniden değerlendirmeye başladı. Hindistan Uluslararası Ekonomik İlişkiler Araştırma Konseyi Direktörü Shekhar Aiyar, küresel koşulların 2023'ten bu yana birçok açıdan kötüleştiğini belirterek yavaşlayan büyüme ve artan kırılganlıkların yanı sıra ikili kalkınma yardımlarındaki azalmaya dikkat çekti.

Yeni ticaret ortaklıkları aranıyor

ABD Başkanı Donald Trump'ın kapsamlı gümrük tarifeleri de küresel ticaretteki belirsizlikleri artıran unsurlar arasında yer aldı. Ticaret politikalarındaki gerilimler, gelişmekte olan ülkeleri yeni ticaret ortaklıkları kurmaya ve mevcut ekonomik ilişkilerini çeşitlendirmeye yöneltti.

Hindistan Maliye Bakanı Nirmala Sitharaman da ülkesinin ikili ortaklıklarını geliştirmek için yoğun çaba gösterdiğini belirtti. Küresel ölçekte artan borç yükü, azalan kalkınma yardımları ve ticaret gerilimleri, gelişmekte olan ülkelerin finansman kaynaklarını çeşitlendirmesini ve yeni kalkınma modelleri oluşturmasını öncelikli hale getiriyor.