Yeni sezon fındığının serbest piyasaya inmeye başlamasıyla birlikte üreticinin beklediği fiyat ile piyasada oluşan ilk rakamlar arasındaki makas da ortaya çıktı.

Doğu Karadeniz’de 50 randıman kabuklu fındık 180-185 lira, Giresun’da 185-200 lira, Batı Karadeniz’de ise 190-195 lira seviyelerinde işlem görmeye başladı.

TMO ise Levant kalite fındık için 250 lira, Giresun kalite fındık için 255 lira alım fiyatı açıklamıştı. Böylece serbest piyasa ile TMO fiyatı arasındaki fark kilogram başına 70 liraya kadar yükseldi.

GÖZLER TMO’NUN ALIMLARINDA

Sektör temsilcilerine göre TMO’nun güçlü bir alım politikası izlemesi halinde serbest piyasa fiyatlarında yukarı yönlü hareket yaşanabilir.

Özellikle üreticilerin önemli bölümünün borçlu olması ve hasat öncesinde aldığı avanslar nedeniyle ürününü tüccara teslim etmek zorunda kalması, fiyatların yükselmesinin önündeki en önemli engeller arasında gösteriliyor.

Önümüzdeki dönemde piyasada fiyatın yönünü; TMO’nun ne kadar fındık alacağı, üreticinin TMO’ya göstereceği ilgi ve serbest piyasaya ne kadar ürün ineceği belirleyecek.

“250 LİRALIK ÜRÜN 170 LİRAYA ALINMAMALI”

Giresun Ziraat Odası Başkanı Nurittin Karan, üreticinin bu sezon artan gübre, ilaç ve bahçe bakım maliyetleriyle mücadele ederek hasada ulaştığını belirtti.

Düşük fiyat nedeniyle birçok üreticinin zararının en azından bir bölümünü karşılayabilmek için ürününü satmak zorunda kaldığını ifade eden Karan, TMO’nun alım noktalarını artırması ve piyasadaki arzın önemli bölümünü hızlı şekilde çekmesi halinde serbest piyasa fiyatlarının TMO fiyatına yaklaşabileceğini söyledi.

Karan, TMO fiyatının tavan değil taban fiyat olarak değerlendirilmesi gerektiğini savunarak, “250 liraya değer biçilen bir ürünü 170 liraya almak bana göre ahlaki değil. Bu fiyatın altında işlem yapılması sorgulanmalı” dedi.

“BU FİYATLAR ÜRETİCİYİ ÜRETİMDEN KOPARIR”

Fındıkta üreticinin elde ettiği gelir ile raf fiyatları arasındaki farkın da dikkat çekici olduğunu belirten Karan, üreticinin emeğinin karşılığını alamadığını söyledi.

Karan, bir kilogram fındığın üreticiden yaklaşık 170 liraya alınmasına karşın işlenmiş fındığın raflarda kilogramının 1.250 liraya kadar çıkabildiğine dikkat çekti.

“Fındıktan üretici dışında herkes para kazanıyor” diyen Karan, mevcut fiyat yapısının sürdürülebilirliğinin sorgulanması gerektiğini vurguladı.

TMO’DAN 250-300 BİN TONLUK ALIM BEKLENTİSİ

Fındık üreticisi ve brokeri Osman Çakmak ise TMO’nun 17 Ağustos’ta açtığı randevu sistemine yoğun talep geldiğini belirterek gözlerin TMO alımlarına çevrildiğini söyledi.

Çakmak, TMO’nun bu sezon 250-300 bin tona kadar fındık alabileceğini net şekilde ortaya koyması gerektiğini ifade etti.

TMO’nun ilk bir-iki haftada 100-150 bin ton seviyesinde alım gerçekleştirmesi halinde serbest piyasada fiyatların yukarı yönlü hareket edebileceğini belirten Çakmak, fiyatların 200 liranın üzerine çıkabileceği değerlendirmesinde bulundu.

DÜŞÜK FİYATIN TEK NEDENİ ARZ DEĞİL

Serbest piyasadaki fiyatların yalnızca arz-talep dengesiyle açıklanamayacağını belirten Çakmak, yüksek faizler, finansmana erişim sıkıntısı, işçilik ve enerji maliyetlerindeki artışın sanayicinin maliyetlerini yükselttiğini söyledi.

Avrupa pazarındaki rekabetin de Türkiye’deki fiyatları baskıladığını belirten Çakmak, Gürcistan, Şili, ABD ve Azerbaycan gibi üretici ülkelerden daha uygun fiyatlarla fındık tedarik edilebilmesinin Türk ihracatçısının rekabet gücünü etkilediğini ifade etti.

“VERİMLİLİK ESASI” TARTIŞMASI

TMO alımlarında uygulanan “verimlilik esası” da sektörün gündemindeki başlıklardan biri.

Çakmak, il ve ilçe tarım müdürlüklerinin yaptığı verimlilik tespitleri doğrultusunda üreticinin TMO’ya teslim edebileceği ürün miktarının sınırlandırılmasının serbest piyasaya daha fazla ürün çıkmasına neden olabileceğini savundu.

Çakmak’a göre ÇKS’ye kayıtlı üreticilerin elindeki ürünün tamamının TMO tarafından alınması, serbest piyasadaki arzı azaltarak fiyatların yükselmesine katkı sağlayabilir.

İHRACATÇI DA FINDIĞINI TMO’YA VERECEK

Fındık piyasasında dikkat çeken değerlendirme ise İstanbul Fındık ve Mamulleri İhracatçıları Birliği eski Başkanı ve Nuteks Zirai Ürünler Gıda Pazarlama Sanayi ve Ticaret AŞ Yönetim Kurulu Başkanı Ali Haydar Gören’den geldi.

Gören, serbest piyasada oluşan mevcut fiyatın henüz gerçek piyasa fiyatı olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek, şu aşamada yoğun bir ürün arzından çok “algı fiyatı” oluştuğunu söyledi.

Üretici, ihracatçı ve sanayici kimliklerinin tamamını taşıdığını ifade eden Gören, kendi bahçesinden elde ettiği fındık için TMO’dan randevu aldığını ve ürününü TMO’ya teslim edeceğini açıkladı.

Gören, serbest piyasa ile TMO arasındaki fiyat farkının bu kadar yüksek olduğu sürece üreticinin TMO’ya yöneleceğini belirterek, üreticinin mevcut fiyatları düşük bulması halinde ürününü piyasaya indirmemesinin de serbest piyasa fiyatlarında yeniden hareketlilik yaratabileceğini söyledi.

“GERÇEK FİYATI EYLÜLDEN İTİBAREN DAHA NET GÖRECEĞİZ”

Fındıkta asıl fiyat oluşumunun ürünün piyasaya giriş hızına bağlı olduğunu belirten Gören, yeni sezon ürününün eylül ayından itibaren daha yoğun şekilde pazara inmesiyle gerçek piyasa fiyatının daha net ortaya çıkacağını ifade etti.

Gören’in değerlendirmesi, serbest piyasada TMO’nun açıkladığı fiyat ile mevcut alım rakamları arasındaki büyük farkın henüz kalıcı bir fiyat seviyesi olarak görülmemesi gerektiği yönündeki görüşleri güçlendirdi.

Fındıkta yeni sezonun ilk günlerinde oluşan fiyat tablosunda gözler artık TMO’nun alım hızında. TMO’nun piyasadan ne kadar ürün çekeceği, üreticinin ne kadarını kuruma teslim edeceği ve eylül ayında serbest piyasaya inecek ürün miktarı, fiyatların 200 lira sınırını aşıp aşamayacağını belirleyecek.