15 yaş altı çocukların sosyal medya kullanımını sınırlandıran düzenlemenin 1 Kasım’da başlaması planlanırken, EDAM araştırması ailelerin uygulamaya ilişkin çekincelerini ortaya koydu. Türkiye’de 15 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanımına yönelik düzenleme tartışılmaya devam ediyor. Uygulamanın 1 Kasım’da başlaması planlanırken, Ekonomi ve Dış Politika Araştırmalar Merkezi (EDAM) tarafından hazırlanan rapor, kamu müdahalesine destek veren ailelerin uygulamanın yöntemi ve zamanlaması konusunda endişeler taşıdığını ortaya koydu.

Ebeveynlerin yüzde 84’ü aile kararını istiyor

EDAM raporuna göre, 13 yaşındaki bir çocuğun sosyal medya kullanıp kullanmamasına ebeveynlerin karar vermesi gerektiğini düşünenlerin oranı yüzde 65 oldu. Yasal sınırlar çerçevesinde kararın aileye bırakılmasını isteyenlerin oranı yüzde 19 olarak ölçüldü. Böylece ailelerin karar mekanizmasında yer almasını isteyenlerin toplam oranı yüzde 84’e ulaştı. Araştırmada, katılımcıların yüzde 76’sının uygulama öncesinde en az bir ön koşulun yerine getirilmesini istediği görüldü. Düzenleme hakkında bilgi sahibi olduğunu belirtenlerin oranı ise yüzde 35’te kaldı.

Yüzde 53 hemen başlamasına karşı

Uygulamanın takvimi konusunda da farklı görüşler ortaya çıktı. Araştırmaya katılanların yüzde 53’ü düzenlemenin kasım ayında tam kapsamlı biçimde başlamasını istemedi. Katılımcıların yüzde 29’u uygulamanın başlamasını ancak geçiş süresi tanınmasını, yüzde 18’i ise teknik ve veri sorunları çözülene kadar ertelenmesini istedi. Düzenlemenin planlandığı gibi başlamasını destekleyenlerin oranı yüzde 45 oldu. Katılımcıların yüzde 48’i yaygın kullanılan hizmetleri etkileyen düzenlemelerin geniş istişareyle ve kademeli biçimde hazırlanmasını isterken, yüzde 36’sı sürecin hızla tamamlanmasını destekledi.

Kimlik doğrulama ve mahremiyet endişesi

Raporda, sosyal medya hesaplarının kimlik bilgileriyle eşleştirilmesi de önemli bir endişe kaynağı olarak öne çıktı. Katılımcıların yüzde 67’si hesap-kimlik eşleşmesi konusunda kaygı duyduğunu belirtirken, yüzde 69’u platformların yalnızca bir onay anahtarı alacağı yönündeki güvenceye güvenmediğini ifade etti. EDAM Araştırma Direktörü Sinan Ülgen, çocukların çevrim içi risklerden korunması için kamusal müdahalenin gerekli olduğunu ancak önlemlerin yaşa ve karşılaşılan risklere göre belirlenmesi gerektiğini vurguladı. Ülgen, 8 yaşındaki bir çocukla 15 yaşındaki bir çocuğun karşılaştığı risklerin aynı olmadığını belirterek, eğitim amaçlı platformlarla yoğun etkileşim içeren sosyal medya hizmetlerinin aynı kısıtlamalara tabi tutulmaması gerektiğini savundu.

Uzmanlardan kademeli uygulama önerisi

Raporda, yaş doğrulamasında e-Devlet’in tek zorunlu kanal olmaması, kullanıcıların güvenilir alternatif yöntemler arasından seçim yapabilmesi önerildi. Ayrıca eğitim içerikleri, kişiselleştirilmiş özellikler ve sosyal medya etkileşimlerinin ayrı ayrı değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekildi. Uzmanlar, çocukları dijital risklerden koruma hedefinin desteklendiğini ancak uygulamanın mahremiyet, e-ticaret ve turizm üzerindeki olası etkilerinin de hesaba katılması gerektiğini belirtti. Raporda, düzenlemenin tamamen kaldırılması yerine, doğru uygulama modelinin belirlenmesi için daha fazla istişare yapılması çağrısı öne çıktı.