Programda Karadeniz turizminin mevcut durumu ve geleceğine ilişkin önemli değerlendirmelerde bulunan Kalender, bölgenin tek pazara sıkıştığını ve özellikle Ortadoğu bağımlılığının turizmi kırılgan hale getirdiğini söyledi. En kritik sorun olarak ulaşım altyapısını işaret eden Kalender, yaylalara erişimdeki zorluklar ve kontrolsüz kaçak yapılaşmanın sektörün gelişimini yavaşlattığını ifade etti. Karadeniz’in kış, yayla ve doğa-spor turizmi açısından güçlü bir potansiyele sahip olduğunu vurgulayan Kalender, pazar çeşitliliği ve sürdürülebilir planlamanın artık zorunluluk olduğunu dile getirdi.Kalender KARADENİZ EKONOMİ’nin sorularını şu şekilde yanıtladı:

Soru: Kısaca sizi tanıyabilir miyiz? Turizm sektörüne nasıl başladınız?

Cevap: “Ersin Kalender. 1983 Rize doğumluyum. 1998 yılından beri turizm sektörünün içindeyim. Lise eğitimimi turizm otelcilik meslek lisesinde aldım, ardından Güney Antalya bölgesinde stajlarla başladım. Daha sonra İstanbul’da şehir otelciliğine geçtim ve 2018 yılına kadar orada çalıştım. Sakarya Üniversitesi İşletme bölümünü tamamladım. 2018’de Ordu ile tanıştım ve Karadeniz’e döndüm. 2022–2023 itibarıyla da Flora markasıyla Karadeniz’de 3 tesis kurduk ve bölge turizmine katkı sunmaya devam ediyoruz.”

Soru: Doğu Karadeniz Oteller Birliği (DOKOP) nasıl kuruldu, amacı nedir?

Cevap: “DOKOP uzun süredir düşündüğümüz bir projeydi. Bölgede uluslararası zincir markaları da kapsayan, güçlü tesislerin yer aldığı bir yapı oluşturduk. Artvin’den Ordu’ya, Bayburt ve Gümüşhane dahil geniş bir alanı kapsıyor. Amacımız turizmi sadece otelcilik değil, bütün bir sistem olarak ele almak. İçinde acenteler de var. Biz bu yapıyla bölgenin turizm standartlarını yükseltmek, sürdürülebilir hale getirmek ve ortak bir güç oluşturmak istedik.”

Soru: Bu derneğin bölge turizmine katkısı ne olacak?

Cevap: “En önemli hedefimiz dünya standartlarını bölge geneline yaymak. Eğitim, standart, kaçak işletmelerle mücadele ve yaylalardaki kontrolsüz yapılaşmayı denetim altına almak gibi hedeflerimiz var. Ayrıca güçlü bir yatırım ağı olduğumuz için kamu kurumlarıyla daha hızlı iletişim kurabiliyoruz. Turizmde artık bireysel değil, kolektif hareket etmek gerekiyor.”

Soru: ITB Berlin Fuarı nasıl geçti, neler gözlemlediniz?

Cevap: “Savaşın gölgesinde bir fuar oldu. Ortadoğu katılımı oldukça düşüktü, birçok stand boştu. Ama bizim hedefimiz farklıydı. Biz Karadeniz’i macera ve spor turizmiyle konumlandırmak istiyoruz. Discovery Kaçkar markasıyla kayak, motor sporları, bisiklet yarışları gibi aktiviteleri tanıttık. Çok önemli bağlantılar kurduk ve hedefimize ulaştık.”

Soru: Karadeniz turizmi gerçek potansiyeline ulaştı mı?

Cevap: “Hayır, henüz ulaşmadı. Karadeniz şu anda Ortadoğu pazarına sıkışmış durumda. Biz Rize’de macera, spor ve kış turizmi geliştirdikçe aslında gerçek potansiyeli görmeye başladık. Örneğin Handüzü Yaylası’nda bisiklet ve motor sporları yarışları yapılıyor ve binlerce kişi katılıyor. Bu, bölgenin doğal bir spor alanı olduğunu gösteriyor.”

Soru: Ortadoğu pazarına bağımlılık neden sorun oluşturuyor?

Cevap: “Çünkü tek pazara bağımlı olunca kırılgan hale geliyorsunuz. Ortadoğu turist profili de değişti. Eskiden Uzungöl’e gelip fotoğraf çekip dönüyordu, şimdi daha farklı beklentileri var. Ayrıca fiyat ve hizmet politikalarında hatalar yaptık. Yüksek fiyatlar ve hizmet standardı tutarsızlığı nedeniyle turist başka ülkelere kaymaya başladı.”

Soru: Karadeniz turizmi için pazar çeşitliliği neden önemli?

Cevap: “Çünkü her dönem farklı pazarlara açılmak gerekiyor. Eylül–Aralık arasında Yunan pazarı, kış döneminde kayak turizmi, diğer aylarda Orta Asya ve Rusya pazarı gibi farklı segmentler çalışılabilir. Azerbaycan, Özbekistan, Kazakistan gibi ülkelerden ciddi potansiyel var. Ayrıca Ordu özelinde Yunan ve dini turizm de geliştirilebilir.”

Soru: Bölgesel turizmde en hızlı gelişen alanlar hangileri?

Cevap: “En hızlı gelişen alan Ortadoğu pazarı oldu ama artık düşüşte. Çünkü sürdürülebilir olmadı. Bunun yanında doğa ve spor turizmi hızla yükseliyor. Özellikle Rize ve Trabzon hattında macera turizmi çok güçlü.”

Soru: Yerel yönetimlerin ve devletin rolü nedir?

Cevap: “Yerel yönetimler fuarlara destek veriyor, bu önemli. Ama ulaşım, tanıtım ve turizm çeşitlendirme konusunda daha aktif rol almalı. DOKA, DOKAP ve TGA gibi kurumlar destek sağlıyor. Önemli olan bu kaynakları doğru kullanmak.”

Soru: Turizm zincirinde en zayıf halka nedir?

Cevap: “Kesinlikle ulaşım. Ulaşamadığınız yere turizm olmaz. Yaylalara giden yollar, hava ulaşımı ve şehir içi bağlantılar çok önemli. Çambaşı yolu gibi sorunlar yıllardır çözülmediği için turizm potansiyeli tam açılamıyor.”

Soru: Karadeniz için en kritik 3 adım nedir?

Cevap: “Birincisi ulaşım altyapısı. İkincisi sürdürülebilir turizm ve kaçak işletmelerle mücadele. Üçüncüsü ise pazar çeşitliliği ve doğru tanıtım. Bu üçü olmazsa turizm gelişemez.”

Soru: Kaçak bungalov ve kontrolsüz yapılaşma hakkında ne düşünüyorsunuz?

Cevap: “Bu en büyük sorunlardan biri. Rize’de 10 binden fazla bungalov olduğu söyleniyor ve önemli bir kısmı kaçak. Vergi yok, sigorta yok, denetim yok. Bu hem haksız rekabet hem de büyük vergi kaybı demek. Sürdürülebilir turizm için herkesin denetlenmesi gerekiyor.”

Soru: Havalimanları ve uçuşlar turizmi nasıl etkiliyor?

Cevap: “Çok kritik. Direkt uçuş yoksa turizm gelişmez. Rize Havalimanı’nda yeterli dış hat uçuşu yok. Ordu-Giresun’da da aynı sorun var. İlk uçuşlara destek verilirse bu hatlar gelişir. Sonra zaten talep kendiliğinden oluşur.”

Soru: Ordu’nun turizm kimliği nedir?

Cevap: “Ordu karma ekonomiye sahip bir şehir. Sadece sanayi ya da sadece turizm değil. Fındık çok önemli bir ekonomik gerçek. Turizm de bunun yanında gelişmeli. Yaylalar, şelaleler ve doğa çok güçlü ama ulaşım ve tanıtım eksik.”

Soru: Gelecek 10 yılda Karadeniz turizmi nasıl olmalı?

Cevap: “Pazar çeşitliliği artırılmalı. Kış turizmi, kültür turizmi, spor turizmi ve alternatif pazarlar aynı anda çalışmalı. Gece aktiviteleri artırılmalı. İnsanlar sadece gündüz değil, akşam da bölgede vakit geçirmeli. Ordu ve Giresun’un transit değil, konaklanan şehir olması gerekiyor.”

Soru: Yatırım yapmak isteyenler için Karadeniz’de en cazip alan nedir?

Cevap: “Kış turizmi en güçlü alan. 4 ila 6 ay arasında kayak yapılabilen bölgeler var. Bu çok büyük avantaj. Ancak yatırımlar planlı olmalı. Kaçak ve kontrolsüz yapılaşma yerine standartlara uygun tesisler kurulmalı.”

Soru: Son olarak ne söylemek istersiniz?

Cevap: “Karadeniz turizmi büyük bir potansiyele sahip. Ama bunu ancak birlikte hareket ederek gerçekleştirebiliriz. Ulaşım, hizmet standardı ve pazar çeşitliliği sağlanırsa bu bölge dünyanın en önemli turizm merkezlerinden biri olabilir. Yeter ki ortak akıl ve birlik olsun.”