19.11.2026
Avrupa Komisyonu’nun Türkiye tahminleri ne söylüyor, ne söylemiyor?
Avrupa Komisyonu’nun geçtiğimiz günlerde yayımladığı Sonbahar Ekonomik Tahminleri, Türkiye açısından şaşırtıcı olmasa da üzerinde durulması gereken bir tablo çiziyor. Komisyon, 2026 büyüme tahminini yüzde 3’ten 2,8’e, 2027 için ise yüzde 4’ten 3,5’e indirdi. Enflasyonda yön tersine döndü: bu yıl için beklenti yüzde 28,3’ten 31,2’ye, gelecek yıl için yüzde 20,1’den 26’ya çıkarıldı. Kısacası pasta beklenenden yavaş büyüyor, fiyatlar ise beklenenden uzun süre hızlı artıyor.
Büyümedeki revizyon ilk bakışta küçük görünebilir; 2026’da 0,2, 2027’de 0,5 puan. Ancak gelecek yıl için kaybedilen yarım puan, “toparlanma 2027’de gelecek” anlatısının dayandığı zemini biraz daha daraltıyor. Komisyon’un teşhisi de açık: sıkı para ve maliye politikaları ile yüksek enerji fiyatları iç talebi aşağı çekiyor. İktisat literatüründe buna “fedakârlık oranı” denir. Enflasyonu düşürmenin bir maliyeti vardır ve bu maliyet, çoğu zaman talep ve istihdam üzerinden ödenir. Mesele maliyetin var olması değil, karşılığında ne alındığıdır.
İşte tam bu noktada enflasyon revizyonu daha çok dikkat çekiyor. 2027 beklentisindeki altı puanlık yukarı yönlü düzeltme, küçümsenecek bir fark değil. Rapora göre dezenflasyon 2026’nın ilk yarısında duraksadı, üçüncü çeyrekten itibaren kademeli olarak yeniden başladı; yıllık tüketici enflasyonu eylülde yüzde 30’un hemen altına indi. Yani süreç tersine dönmüş değil, ama hızı kesilmiş. Komisyon’un 2028 için öngördüğü yüzde 19,5 ise bize şunu hatırlatıyor: tek haneli enflasyon, bu tahmin ufkunun bile epeyce ötesinde duruyor.
Bunun neden önemli olduğunu beklentiler üzerinden anlamak gerekir. Esnaf fiyatını, işveren ücret teklifini, ev sahibi kirasını geçmiş enflasyona değil, gelecekte olacağını düşündüğü enflasyona göre belirler. Dış kuruluşların tahminleri de bu düşünce biçiminin bir parçasıdır. Tahminler yukarı gittikçe fiyatlama davranışlarının katılaşma riski artar ve para politikasının işi zorlaşır. Merkez bankalarının kredibiliteye bu kadar önem vermesi bundandır.
Raporun olumlu yanlarını da görmek gerekir. Komisyon, ihracat talebindeki artış ve ticaret hadlerindeki elverişli seyir sayesinde cari açığın azalacağını öngörüyor. Güçlü nominal büyümenin etkisiyle kamu borcunun milli gelire oranının 2028’de yüzde 22,4’e kadar gerilemesi bekleniyor. Üstelik Euro Bölgesi’nin 2026 büyüme tahmini yüzde 0,9’dan 1,2’ye yükseltildi. En büyük dış pazarımızın görece toparlanması, ihracatçı için iyi haber.
Elbette hiçbir tahmin kehanet değildir. Komisyon bu yılın ilkbaharında bambaşka rakamlar vermişti ve önümüzdeki raporlarda yine değiştirecektir. Yine de revizyonların yönü, rakamların kendisinden daha fazla şey söylüyor. Türkiye’nin önündeki asıl soru, büyümeden mi yoksa dezenflasyondan mı vazgeçileceği değil; mevcut politika duruşunun yeterince uzun süre ve tutarlılıkla sürdürülüp sürdürülemeyeceğidir. Enerji şoku geçici olabilir, ama güvenin yeniden kazanılması geçici bir iş değildir. Bence bu raporun asıl mesajı da burada saklı: sabır, hız kadar önemli.


