Vergi Denetim Kurulu ve Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından kullanılan sistem, mükelleflerin finansal hareketlerini 24 saat boyunca analiz ederek riskli işlemleri tespit ediyor.

Ordu Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası Başkanı M. Ender Sönmez, gazeteci Murat Gürsoy ile gerçekleştirdiği Karadeniz Sohbetleri programında vergi denetimlerinde yapay zekânın rolünü anlattı.Sönmez, daha önce kullanılan “Kurgan” sisteminin yalnızca sahte belge ve sahte fatura riskini analiz ettiğini hatırlatarak, “Kaşif sistemi bunun çok daha gelişmiş bir versiyonu. Sadece sahte faturayı değil, mükelleflerin tüm finansal davranışlarını analiz ediyor” dedi.

24 Saat Çalışan Dijital Denetçi

Sistemin fatura düzenleme sıklığından banka hareketlerine, şirketler arası ilişkilerden sektör uyumsuzluklarına kadar çok geniş bir veri setini analiz ettiğini belirten Sönmez, şu bilgileri verdi:

“Yapay zekâ mükellefin kime fatura kestiğini, hangi tarihlerde ve hangi tutarlarda işlem yaptığını inceliyor. Olağan dışı büyük işlemler, anormal banka hareketleri veya sektörle uyumsuz faturalar sistem tarafından anında tespit ediliyor. Sistem gece gündüz çalışıyor ve kendini sürekli geliştiriyor.”

Sönmez, örnek olarak bir işletmenin faaliyet alanıyla ilgisiz yüksek tutarlı faturalar kesmesi ya da şirket hacmiyle uyumsuz para hareketlerinin sistem tarafından otomatik olarak riskli işlem olarak raporlandığını söyledi.

Banka, Fatura, SGK… Hepsi Yapay Zekânın Radarında

Yeni dönemde vergi denetimlerinin tamamen veri analizi ve algoritmalar üzerinden yürütüldüğünü vurgulayan Sönmez, “Artık vergi denetiminde tesadüf değil, algoritma ve bilim dönemi başladı. Yapay zekâ en küçük anormal hareketi bile tespit edebiliyor” diye konuştu.Sistem; banka işlemleri, fatura hareketleri, KDV ve muhtasar beyannameleri ile SGK bildirimlerini birlikte analiz ederek riskli durumları ilgili vergi birimlerine raporluyor.

Tapu Satışları da Anlık Takipte

Yapay zekâ destekli analizlerin gayrimenkul satışlarını da kapsadığını belirten Sönmez, tapu işlemlerinin anlık olarak vergi sistemine iletildiğini ifade etti.“Bir gayrimenkulün gerçek piyasa değerinin altında satıldığına dair bir şüphe oluştuğunda sistem hemen izah talep ediyor. Alım-satım işlemlerinde beyan edilen değerlerle piyasa verileri karşılaştırılıyor” diyen Sönmez, mükelleflerin bu tür işlemlerde daha dikkatli olması gerektiğini söyledi.

SGK’da da Yapay Zekâ Hazırlığı

Sönmez ayrıca Sosyal Güvenlik Kurumu tarafında da benzer yapay zekâ destekli denetim sistemlerinin hazırlık aşamasında olduğunu belirtti. Yeni sistemle birlikte sahte sigortalılık, yanlış meslek kodu bildirimleri ve kayıt dışı ücret uygulamalarının da daha sıkı denetlenmesi hedefleniyor.Sönmez, “Gerçek ücretlerin beyan edilmesi hem çalışan hem işveren hem de devlet açısından önemli. Yapay zekâ destekli denetimler bu alanda da şeffaflığı artıracak” dedi.