Wall Street’te temmuz ayında yaşanan sert yapay zekâ hissesi satışlarının etkileri finans sisteminin başka bir noktasına taşındı. Jane Street’in yaklaşık 15 milyar dolarlık kaybının ardından düzenleyiciler, bankalar ile dev işlem şirketleri arasındaki finansman ağını mercek altına aldı.

15 milyar dolarlık kayıp incelemeyi tetikledi

ABD Merkez Bankası ile İngiltere Merkez Bankası, küresel bankalardan Jane Street ve Citadel Securities gibi büyük işlem şirketlerine yönelik riskleri hakkında bilgi toplamaya başladı.

İncelemede yalnızca bankaların bu şirketlere verdiği toplam finansmana bakılmıyor. Düzenleyiciler, risklerin işlem günü içinde ne kadar büyüdüğünü, bankaların hangi noktada ek teminat istediğini ve olağanüstü piyasa hareketlerinde kontrol mekanizmalarının nasıl çalıştığını da sorguluyor.

Bu adımın arkasında temmuz ayında yaşanan olağan dışı piyasa hareketi bulunuyor. Jane Street’in aynı ay yaklaşık 15 milyar dolarlık kayıp yaşadığı belirtilirken, şirketin yıl başından itibaren 40 milyar doların üzerinde işlem geliri elde etmiş olması kaybın ölçeğini daha da dikkat çekici hale getiriyor.

Yapay zekâ fonundaki kriz Wall Street’e yayıldı

Sürecin merkezinde eski OpenAI araştırmacısı Leopold Aschenbrenner tarafından kurulan yapay zekâ odaklı hedge fon Situational Awareness bulunuyor.

Yapay zekâ ve çip hisselerinde temmuz ayında yaşanan sert satış, yüksek kaldıraç kullanan fon üzerinde ağır baskı yarattı. Fonun halka açık hisselerden oluşan portföyünün büyük bölümünü tasfiye etmek zorunda kalması piyasadaki fiyat hareketlerini daha da büyüttü.

Situational Awareness’ın portföyündeki sert değer kaybı yalnızca fon yatırımcılarını etkilemedi. Fonla bağlantılı pozisyonlar, finansman sağlayan kuruluşlar ve aynı varlıklarda büyük risk taşıyan işlem şirketleri üzerinden Wall Street’in farklı noktalarına yayıldı.

Jane Street’in yaşadığı yaklaşık 15 milyar dolarlık kayıp da bu zincirin en çarpıcı sonuçlarından biri oldu.

Bankalar neden mercek altında?

Jane Street ve Citadel Securities gibi kuruluşlar geleneksel banka değil. Ancak bugün küresel piyasalarda hisse senedinden tahvile, vadeli işlemlerden opsiyonlara kadar çok sayıda piyasada likidite sağlayan dev piyasa yapıcılar konumunda bulunuyorlar.

Bu şirketlerin büyümesi, bankalarla aralarındaki finansman ilişkisini de genişletti.

Bankalar; kredi, teminat finansmanı, kaldıraç, takas hizmetleri ve ana brokerlik faaliyetleri üzerinden büyük işlem şirketlerine piyasalara erişim sağlıyor. Normal koşullarda iyi yönetilebilir görünen bu bağlantılar, piyasanın çok hızlı hareket ettiği günlerde kısa süre içinde büyük risklere dönüşebiliyor.

Düzenleyicilerin özellikle gün içindeki risk değişimine odaklanmasının nedeni de burada yatıyor. Bankanın gün sonunda düşük görünen toplam riski, yoğun satışların yaşandığı saatlerde çok daha yüksek seviyelere çıkabiliyor.

ABD’de fonun işlemleri de inceleniyor

Situational Awareness çevresindeki inceleme yalnızca merkez bankalarının bankalara yönelttiği sorularla sınırlı değil.

ABD’de sermaye piyasası düzenleyicileri de fonun kullandığı kaldıraç, teminat tamamlama çağrılarını tetikleyen işlemler ve kredi veren kuruluşlarla yaptığı görüşmeler üzerinde çalışıyor.

Wall Street’in büyük finans kuruluşlarından fonla ilişkilerine dair bilgi ve belge istendiği bildiriliyor.

Bu süreç, yapay zekâ hisselerinde yaşanan sert bir düşüşün yüksek kaldıraçlı bir fondan başlayarak piyasa yapıcılara ve finansman sağlayan bankalara kadar nasıl ilerleyebildiğini göstermesi açısından yakından izleniyor.

Bankalar için likidite tamponu gündemde

İncelemenin bankalara yeni yükümlülük getirip getirmeyeceği henüz belli değil.

Ancak düzenleyicilerin bankaların büyük işlem şirketlerine sağladığı finansmanın mevcut risk sınırlarını aştığı sonucuna varması halinde daha yüksek likidite tamponları veya daha sıkı risk kontrolleri gündeme gelebilir.

İngiltere’de düzenleyiciler daha önce özellikle elektronik piyasa yapıcılara finansman sağlayan kuruluşlarda gün içi risklerin hızla büyüyebileceği konusunda uyarıda bulunmuştu.

Jane Street’in temmuzdaki kaybı bu tartışmayı yeniden güçlendirdi. Şimdi kritik soru, büyük piyasa yapıcıların artan ölçeğinin bankacılık sistemi için yönetilebilir bir karşı taraf riski olarak mı kalacağı, yoksa düzenleyicilerin yeni sermaye ve likidite önlemleri gerektirecek kadar önemli bir risk oluşturup oluşturmadığı.