Türkiye ihracatında rekabet gücü kaybı, uluslararası pazarlardaki siparişlerin rakip ülkelere kaymasıyla daha görünür hale geliyor. Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Başkanı Mustafa Gültepe, hazır giyim sektöründe uzun yıllardır çalıştığı yabancı bir müşterinin Türkiye’den tedariki bırakma kararını anlatarak ihracatçıların karşı karşıya kaldığı maliyet baskısına dikkat çekti. CNBC-e yayınında konuşan Gültepe, yaklaşık 15 yıldır çalıştığı müşterinin yöneticileriyle yaptığı çevrim içi toplantıda, şirketin Türkiye ofisini kapatacağını ve bütün alımlarını Hindistan’dan gerçekleştireceğini öğrendiğini söyledi. Söz konusu şirketin yaklaşık bir buçuk-iki yıl öncesine kadar Türkiye’den yıllık ortalama 250 milyon dolarlık ürün satın aldığını belirten Gültepe, yaşananların sektördeki rekabet kaybının somut bir göstergesi olduğunu ifade etti.

İngiltere-Hindistan Anlaşması Dengeleri Değiştirdi

Gültepe, müşterinin kararını değiştirmek için Türkiye ofisinin açık tutulmasını ve katma değerli ürünlerin Türkiye’de üretilmeye devam edilmesini önerdi. Ayrıca Mısır, Fas ve Cezayir gibi ülkelerdeki üretim imkânlarının da Türkiye ofisi üzerinden yönetilebileceğini dile getirdi. Ancak şirketin bu öneriyi kabul etmediğini aktardı. Kararda İngiltere ile Hindistan arasında imzalanan serbest ticaret anlaşmasının etkili olduğunu belirten Gültepe, anlaşmayla hazır giyim ürünlerinde uygulanan yüzde 12’lik gümrük vergisinin sıfırlanmasının Hindistan’a önemli bir fiyat avantajı sağladığını söyledi. Hindistan’ın düşük maliyetli üretim kapasitesiyle birleşen bu avantajın Türkiye açısından rekabet koşullarını daha da zorlaştırdığını vurgulayan Gültepe, yaşanan değişimi şu sözlerle anlattı: “Zaten oralar çok daha rekabetçi fiyatlar verebiliyor. 1-0 yenikken oldum 5-0 yenik!”

“Dış Talepte Sorun Yok, Talep Türkiye’ye Gelmiyor”

Türkiye’nin ihracat sorunlarının yalnızca küresel talepteki gelişmelerle açıklanamayacağını savunan Gültepe, Avrupa’da tekstil ve hazır giyim talebinin yüzde 4-5 arttığını, buna karşın Türkiye’nin bu büyümeden yeterince pay alamadığını belirtti. Gültepe’ye göre Çin dışındaki rakip üretici ülkeler siparişlerini artırırken Türkiye’nin geride kalması, rekabet koşullarındaki bozulmayı ortaya koyuyor. Türkiye geçmişte kaliteli üretim, hızlı teslimat ve Avrupa pazarına coğrafi yakınlık gibi avantajlarıyla öne çıkıyordu. Ancak yükselen maliyetler, bu avantajların sipariş kazanmak için yeterli olmasını zorlaştırıyor.TİM Başkanı, mevcut durumu “Dış talepte bir sıkıntı yok, talep Türkiye’ye gelmiyor” sözleriyle özetledi.

Maliyet Farkı Yüzde 60’a Çıktı

Gültepe, Türkiye’nin rakip üretici ülkelere kıyasla maliyet dezavantajının ciddi boyutlara ulaştığını söyledi. Geçmişte Çin’e göre yaklaşık yüzde 10-15, diğer rakip ülkelere göre ise sektöre bağlı olarak yüzde 20-22 düzeyinde olan maliyet farkının bugün en az yüzde 60’a çıktığını belirtti. Artan işçilik, enerji ve ham madde maliyetlerine karşılık döviz kurundaki yükselişin aynı hızda gerçekleşmemesinin ihracatçıların fiyat rekabetini zorlaştırdığını ifade eden Gültepe, “Şu anda ne kadar biliyor musunuz? Minimum yüzde 60! Niye sana çalışsın?” diyerek mevcut tabloya tepki gösterdi.

Sipariş Kaybı Yeni Yatırımları da Tehdit Ediyor

Rekabet gücündeki gerilemenin yalnızca mevcut siparişlerin kaybedilmesiyle sınırlı kalmadığını belirten Gültepe, firmaların gelecekteki yatırım kararlarının da bu durumdan etkilendiğine dikkat çekti. Fiyat baskısı altında kalan şirketlerin teknoloji yatırımlarına, verimlilik artışına ve katma değerli üretime kaynak ayırmakta zorlanabileceğini vurgulayan Gültepe’nin açıklamaları, hazır giyim sektöründeki maliyet sorunlarının uzun vadeli sonuçlarına işaret etti. Yaklaşık 250 milyon dolarlık yıllık alım yapan müşterinin Hindistan’a yönelmesi, Türkiye’nin geleneksel ihracat pazarlarında yaşadığı rekabet sorununu gözler önüne serdi. Sektör açısından temel mesele ise yalnızca mevcut siparişleri korumak değil, artan maliyetlere karşı fiyat rekabetini yeniden sağlayarak Türkiye’nin uluslararası tedarik zincirlerindeki konumunu güçlendirmek.