Karadeniz’de hamsiden sonra en fazla avlanan balık türlerinden biri olan çaça, bugün büyük ölçüde balık unu ve balık yağı fabrikalarında hammadde olarak kullanılıyor. Ancak uzmanlara göre bu balık ve işleme sırasında ortaya çıkan yan ürünler, gıda, kozmetik, ilaç ve sporcu beslenmesi sektörlerinde çok daha yüksek ekonomik değere dönüştürülebilir.
Trabzon Su Ürünleri Merkez Araştırma Enstitüsü Gıda Teknolojisi Bölüm Başkanı Dr. Gülsüm Balçık Mısır, Karadeniz’de ekonomik değeri düşük görülen birçok balığın aslında önemli bir potansiyel taşıdığını belirterek, “Çaça, kefal, izmarit, iskorpit ve kayabalığı gibi türler işlenerek çok daha yüksek katma değer oluşturabilir” dedi.Mısır, balık işleme sırasında ortaya çıkan baş, deri ve kılçık gibi yan ürünlerin çoğu zaman atık olarak görüldüğünü ancak bu ürünlerin protein, omega-3 ve mineral açısından son derece zengin olduğunu söyledi. Enstitü bünyesinde çaça balığından protein hidrolizatı ve izolatı üretildiğini, ayrıca balık derisinden jelatin elde edildiğini ifade etti.

Karadeniz’de hızla büyüyen Türk somonu sektörünün yan ürün değerlendirme alanında önemli fırsatlar sunduğunu vurgulayan Mısır, işleme kapasitesi arttıkça balık derisi, baş, iç organ ve kılçık gibi ürünlerin miktarının da yükseldiğini belirtti. Bugün çoğu balık unu ve yağ fabrikalarına gönderilen bu ürünlerin yurt dışında önemli pazarları bulunduğunu kaydeden Mısır, özel sektörün bu alana yönelik girişimlerinin başladığını söyledi.

SPORCU GIDASINDAN KOZMETİĞE KADAR GENİŞ KULLANIM ALANI

Balık proteinlerinin sadece gıda sektöründe değil, kozmetik, ilaç ve fonksiyonel ürünlerde de kullanılabileceğini belirten Mısır, özellikle Japonya, Kore ve Çin gibi ülkelerde bu ürünlerin yüksek katma değer oluşturduğunu ifade etti. Körfez ülkelerinde ise balık proteinlerinin helal protein kaynağı olarak öne çıktığını söyledi.Çaçanın yalnızca balık unu üretiminde değerlendirilmesi yerine işlenmiş ürünlere dönüştürülmesi gerektiğini belirten Mısır, “Temizlenmiş, dondurulmuş, panelenmiş ürünler, balık sosisleri, balık köfteleri, konserveler ve surimi gibi ürünlerle ekonomik değer birkaç kat artırılabilir” dedi.Balıkların işlenerek ihraç edilmesinin kilogram başına ihracat değerini artıracağını belirten Mısır, bu dönüşümün balıkçıların gelirlerini yükselteceğini, yeni ihracat pazarları oluşturacağını ve bölgede yeni istihdam alanları yaratacağını söyledi. Bir çaça işleme tesisinin dahi çok sayıda kişiye istihdam sağlayabileceğini vurguladı.

TEKNOFEST'TE İLGİ GÖREN PROTEİNLİ ATIŞTIRMALIK

Enstitüde yürütülen çalışmalar kapsamında balık proteinleriyle zenginleştirilmiş cips ve sağlıklı atıştırmalıklar geliştirildiğini belirten Mısır, Teknofest'te sergilenen ürünlerin tüketicilerden yoğun ilgi gördüğünü söyledi. Çocuklara yönelik sağlıklı protein kaynaklarının geliştirilmesinin sektör açısından önemli fırsatlar sunduğunu ifade etti.Enstitünün dikkat çeken projelerinden birinin de patent alınan nanofilm teknolojisi olduğunu belirten Mısır, geliştirilen sistemin gıdaların raf ömrünü uzattığını ve mikroorganizma gelişimini engellediğini söyledi. Nanofilm teknolojisinin meyve-sebze, fermente ürünler ve su ürünlerinde kullanılabileceğini ifade etti.Türkiye'nin su ürünlerinde önemli ihracat başarısı yakaladığını vurgulayan Mısır, sürdürülebilir büyümenin yolunun ham ürün satmak yerine işlenmiş ve katma değerli ürünlere yönelmekten geçtiğini söyledi. “Balığı yalnızca av sezonunda değil, işlenmiş ürünlerle yıl boyunca tüketebiliriz. Katma değerli üretim hem ihracatı hem de sektörün gelirini artıracaktır” değerlendirmesinde bulundu.