Giresun ekonomisinden bir “kutup yıldızı” gibi yükselen Öztürk Fındık, hammadde ihracatından katma değerli üretime uzanan yolculuğuyla dikkat çekiyor. Öztürk Fındık Yönetim Kurulu Başkanı Cüneyt Öztürk, fındığın geleceğini, markalaşmayı, küresel rekabeti ve Karadeniz’in “çikolata merkezi” olabileceğini Murat Gürsoy’un sunduğu Karadeniz Ekonomi Programında anlattı.

 

Türkiye ve bölgemizin kalkınması için önemli isimleri ağırlıyoruz. Fındık bölgesi olan Karadeniz’de son yıllarda öne çıkan bir başarı hikâyesi var. Önce sizi tanıyalım. Cüneyt Öztürk kimdir, Öztürk Fındık nasıl doğdu?

Cüneyt Öztürk: 2000 yılında Bulancak’ta kardeşim Ertaç Öztürk ile birlikte Öztürk Fındık’ı kurduk. Fındık sektörüne küçük bir manav olarak başladık. O günlerden bugüne hep büyüyerek, öğrenerek ve vizyonumuzu genişleterek geldik.

 

Bugün entegre bir tesisten söz ediyoruz. Bu dönüşüm nasıl gerçekleşti?

Cüneyt Öztürk: 2000-2016 yılları arasında manavlık yaptık. 2016’da ilk kırma tesisimizi kurduk. 2018’de ikinci kırma tesisiyle birlikte kavurma, fındık unu ve kıyma gibi ürünlerle küçük bir entegre yapıya geçtik. 2023’te ise Giresun Bulancak 2. OSB’de, 15 bin metrekare kapalı alana sahip, son teknolojiyle donatılmış yeni tesisimizi devreye aldık. Bu tesiste çikolata ve yüksek katma değerli ürünler üretmeye başladık.

 

Bugün kaç kişiye istihdam sağlıyorsunuz?

Cüneyt Öztürk: Sezona göre değişmekle birlikte 200-230 kişi civarında istihdamımız var. Yeni projelerimizle bu sayıyı yakın gelecekte 500’e çıkarmayı hedefliyoruz.

 

 

Yurt dışı fuarlarını yakından takip ediyorsunuz. Amerika ve Avrupa fuarlarında ne gözlemlediniz?

Cüneyt Öztürk: Şunu net olarak gördüm: Türk fındığı dünyada hâlâ sadece hammadde olarak yer alıyor. Amerika’da da, Avrupa’da da raflarda Türk markaları yok. Biz artık bu algıyı kırmak zorundayız. Fındık, işlenmiş ve markalı ürün olarak dünyaya gitmeli.

 

Türkiye’nin fındıkta en büyük sorunu sizce nedir?

Cüneyt Öztürk: Dünya değişirken bizim hâlâ zaman kayıp etmekteyiz, fındığı çuval içinde satmamız. Hammaddeyi kolay yol olarak görmüşüz. Asıl büyük sorun bu fındikta yeni bir hikaye ihtiyacı var.

 

Katma değerli ürünlerle gelir ne kadar artabilir?

Cüneyt Öztürk: Bugün 2-3 milyar dolar olan fındık ihracat gelirini, katma değerli üretimle 10-15 milyar dolar seviyesine çıkarmak mümkün. Buna yürekten inanıyorum.

 

“Fındığı çuvaldan çıkarmak” ne demek?

Cüneyt Öztürk: Kabuklu ya da natürel fındığı ihraç etmek yerine; çikolata, krema, ezme, işlenmiş ve markalı ürünlerle dünya raflarında yer almak demek.

 

Türkiye neden rekabetçi politikalara ihtiyaç duyuyor?

Cüneyt Öztürk: ABD, Şili, Gürcistan gibi ülkeler hızla dikim alanlarını artırıyor. Bir zamanlar dünya üretiminin %95’ini yaparken bugün %65’lere geriledik. Rekabetçi adımlar atmazsak 10 yıl sonra liderliği kaybedebiliriz.

 

Fındıkta maliyetler neden bu kadar yüksek?

Cüneyt Öztürk: Doğu Karadeniz’de bahçeler yaşlı, mekanizasyon yetersiz, verim düşük. Bizde dekara 80-100 kilo verim varken, dünyada bu rakam 200-250 kilo. Bu fark rekabet gücümüzü ciddi şekilde azaltıyor.

 

Verim ve kalite nasıl artırılabilir?

Cüneyt Öztürk: Bahçelerin gençleştirilmesi, modern budama, doğru gübreleme, yeni çeşit ıslahı ve üretici eğitimi şart.

 

Üreticiyi nasıl güçlendirebiliriz?

Cüneyt Öztürk: Girdi maliyetlerini düşürerek, teknik destek vererek ve kooperatifleşmeyi güçlendirerek. Uzun vadeli üretim sözleşmeleri de çok önemli.

 

Katma değerli ürünler neden bu kadar kritik?

Cüneyt Öztürk: Gerçek kazanç işlenmiş üründe. Türk markaları raflara girdiğinde hem fiyat istikrarı sağlanır hem de Türkiye fındığın kaderini belirleyen ülke olur.

 

Çin ve Hindistan neden hedef pazar?

Cüneyt Öztürk: Toplam nüfusları 2,8 milyar. Kişi başı tüketim neredeyse sıfır. Kişi başı sadece 1 gram tüketim bile Türkiye için dev bir ihracat fırsatı demek.

 

Avrupa pazarı hâlâ önemli mi?

Cüneyt Öztürk: Evet, ama artık sadece hammaddeyle değil. Markalı ve işlenmiş ürünlerle, tek bir firma değil, çok sayıda güçlü Türk firmasıyla girmeliyiz.

 

Türkiye neden dünya raflarında güçlü bir fındık markası çıkaramadı?

Cüneyt Öztürk: Çünkü bugüne kadar işin kolayını seçtik. Markalaşmayı zor ve riskli gördük.

Artık bu anlayışı terk etme zamanı geldi.

 

Sektörde “suçlama kültürü”ne nasıl bakıyorsunuz?

Cüneyt Öztürk: Alıcıyı, üreticiyi suçlayarak ilerleyemeyiz. İhtiyacımız olan şey rekabetçi politika ve güç birliği.

 

Fındıkta neden bir “master plan” şart?

Cüneyt Öztürk: Hükümetler değişse bile değişmeyen, üretimi, fiyat istikrarını, pazar çeşitliliğini, ar-geyi ve markalaşmayı kapsayan ulusal bir yol haritası gerekiyor.

 

Doğu Karadeniz neden bir çikolata merkezi olmasın?

Cüneyt Öztürk: Neden olmasın? Biz bu yönde ilk adımı attık. Karadeniz bir “çikolata vadisi”, Türkiye bir “çikolata ülkesi” olabilir.

Son mesajınız nedir?

Cüneyt Öztürk: Artık günü değil, geleceği kurtarma zamanı. Fındığı çuvaldan çıkarıp dünya raflarına taşıyacak yeni bir hikâye yazmalıyız. Biz bu hikâyeye başladık. Gelin hep birlikte yazalım.