Karadeniz’de savaşın ticaret gemilerini de tehdit etmeye başlaması, küresel tahıl piyasalarını alarma geçirdi. Rusya ve Ukrayna limanlarından yapılan sevkiyatların büyük ölçüde aksaması üzerine Türkiye, yeni bir tahıl koridorunun oluşturulması için diplomatik girişimlerini hızlandırdı.

Ankara'nın hedefi, hem Karadeniz'deki ticari deniz taşımacılığının güvenliğini yeniden sağlamak hem de küresel gıda fiyatlarında yaşanabilecek daha büyük bir sıçramanın önüne geçmek.

Karadeniz’de ticaret hattı kilitlendi

Rusya-Ukrayna savaşının Karadeniz'e taşınan çatışmaları, bölgedeki ticari gemiler için ciddi güvenlik riski oluşturdu.

Rusya'nın Novorossiysk Limanı'na giden ticaret gemileri Ukrayna güçlerinin, Ukrayna'nın Odessa Limanı'na yönelen gemiler ise Rusya'nın saldırılarıyla karşı karşıya kalıyor.

Bölgede güvenli seyrüsefer imkanlarının ciddi şekilde azalması, dünyanın en önemli tahıl ihracat merkezlerinden olan iki ülkenin ürünlerinin küresel pazarlara ulaşmasını güçleştirdi.

Silolarda milyonlarca ton tahıl bekliyor

Karadeniz'deki sevkiyat krizinin Rusya ve Ukrayna'daki depolama kapasitesi üzerinde de baskı oluşturduğu belirtiliyor.

Rusya'nın elinde, yüksek rekolte ve ihracat kısıtlamalarının da etkisiyle 60 milyon tona yakın buğday ve tahıl stoku bulunduğu aktarılıyor. Limanlardaki hareketliliğin azalması, söz konusu ürünlerin depolarda ve silolarda beklemesine neden oluyor.

Ukrayna'da ise liman sevkiyatlarının durması nedeniyle yaklaşık 30-35 milyon ton tahıl ve yağlı tohumun depolarda ve geçici depolama alanlarında beklediği belirtiliyor.

İki ülkenin pazara ulaşamayan toplam ürün miktarının 100 milyon tona yaklaşması, yeni hasat dönemi öncesinde depolama ve ürün kaybı riskini artırıyor.

Türkiye yeniden arabuluculuk rolünde

Türkiye, 2022 yılında Rusya, Ukrayna ve Birleşmiş Milletler arasında imzalanan Karadeniz Tahıl Girişimi ile küresel gıda krizinin önlenmesinde önemli rol üstlenmişti.

Koridorun yeniden işlevsiz hale gelmesinin ardından Ankara, bu kez yeni bir güvenlik mekanizmasının kurulması için Moskova ve Kiev ile temaslarını yoğunlaştırdı.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile Dışişleri Bakanlığı yetkililerinden edinilen bilgilere göre, diplomatik kanallar açık tutulurken her iki tarafla görüşmeler sürdürülüyor.

Deniz Ticaret Odası Yönetim Kurulu Başkanı Tamer Kıran da Ulaştırma ve Altyapı Bakan Yardımcısı Durmuş Ünüvar ve bakanlık heyetiyle gerçekleştirdikleri görüşmeye ilişkin bilgi verdi.

Kıran, görüşmelerin yoğun şekilde sürdüğünü ancak şu aşamada yeni mekanizmanın kurulmasına ilişkin net bir takvim bulunmadığını aktardı.

Gıda fiyatlarında yüzde 10 riski

Karadeniz'deki krizin en önemli sonuçlarından biri ise küresel gıda fiyatları üzerinde oluşabilecek baskı.

İstanbul Hububat Bakliyat Yağlı Tohumlar ve Mamulleri İhracatçıları Birliği Başkanı Kazım Taycı, sevkiyatların durmasının hem Rusya ve Ukrayna'daki üreticileri hem de dünya gıda piyasasını etkilediğini söyledi.

Taycı, iki ülkenin dünya tahıl ihtiyacının yaklaşık yüzde 40'ını karşıladığını belirterek, ürünlerin pazara ulaşamaması nedeniyle fiyatların şimdiden yüzde 4-4,5 arttığını ifade etti.

Taycı'ya göre sorun iki ay içerisinde çözülmezse fiyat artışı yüzde 10'un üzerine çıkabilir.

Türkiye'nin 13 milyar dolarlık ihracatı risk altında

Krizin Türkiye açısından yalnızca iç piyasadaki tahıl arzıyla sınırlı olmadığına dikkat çeken Taycı, asıl riskin işlenmiş tahıl ürünleri ihracatında ortaya çıkabileceğini belirtti.

Türkiye'nin kendi iç ihtiyacını karşılayacak tahıl üretimine sahip olduğunu ifade eden Taycı, Türkiye'nin Rusya ve Ukrayna'dan aldığı tahılları işleyerek dünya pazarlarına ihraç ettiğini söyledi.

Bu ticaretten geçen yıl yaklaşık 13 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirildiğini belirten Taycı, tahıl koridorunun yeniden açılmaması halinde Türkiye'nin yüksek katma değerli ihracatında ciddi kayıplar yaşanabileceği uyarısında bulundu.

Gözler Ankara-Moskova-Kiev hattında

Türkiye'nin yürüttüğü diplomatik girişimlerden sonuç alınması ve tarafların üzerinde uzlaşacağı yeni bir seyrüsefer güvenlik mekanizmasının oluşturulması halinde, Karadeniz'deki ticari gemilerin güvenliğinin artırılması ve küresel gıda fiyatları üzerindeki baskının azaltılması hedefleniyor.

Ankara-Moskova-Kiev hattındaki görüşmelerin önümüzdeki haftalarda nasıl şekilleneceği, hem Karadeniz ticareti hem de dünya gıda fiyatları açısından kritik önem taşıyor.