Hatırlayacaksınız, yapılmakta olan yatırımlara ilişkin enflasyon düzeltmesi çok eleştirilmiş, tartışmaların sonucunda yasada düzeltme farklarının vergilenmesini erteleyen bir düzenleme yapılmıştı.

Düzenleme, düzeltme farklarının yatırım döneminde pasifte özel bir fon hesabında tutulmasını, yatırım tamamlandığında 4 eşit taksitte gelir yazılmasını öngörüyordu.

Yasa koyucu öyle hassas davranmıştı ki, gelir yazılacak özel fonların yeniden değerlenmesini öngörmüştü.

Özel fonların yeniden değerlenmesinin maksadını anlıyoruz.

Herhangi bir yıl yapılmakta olan yatırımlar enflasyon düzeltmesine tabi tutulduğunda, ortaya çıkan özel fonlar, ayrıldıkları yıl değil, yatırım tamamlandıktan sonra gelir yazılacağından değeri aşınıyor.

Nominal olarak vergi değişmese de reel olarak daha az vergi ödeniyor.

Özel fondaki tutarların her yıl yeniden değerlenmesi sağlanarak bunun önüne geçilmeye çalışılıyor.

İlgili yasa hükmü şöyle: 'Bu bent uyarınca özel fon hesabında izlenen ve dönem kazancının tespitinde dikkate alınmayan tutarlar, her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak bu Kanun uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranında artırılır.'

Bu ifadeyi vergici olmayan birisine okutsak, hangi yıla ait yeniden değerleme oranının kastedildiğini sorsak acaba ne der?

Biz vergiciler okurken hükmün amacını, tekniğini düşünmeden edemiyoruz.

Örneğin, 2024 yılında özel fona ayrılmış bir tutarın 2025 yılında yeniden değerlemesinde 2024 oranı mı yoksa 2025 oranı mı kullanılacak?

Vergiciler doğrudan 2025 oranı diyecektir.

Yeniden değerleme 2025 yılı enflasyonunun yarattığı aşınmayı gideriyor olmalı. Bunu sağlayacak olan 2025 yılına ait orandır.

Vergici olmayanların okuması ise farklı olabilir.

Yeniden değerleme 2025’de yapıldığında 'önceki yıla ilişkin' oran 2024 yılı oranı değil mi?

Ne dersiniz, 2024 oranının uygulanması doğru olur mu?

İdare el atar, açıklığa kavuşturursa hepimizi kara kara düşünme derdinden kurtarır.

Bu vesileyle özel fonlara ilişkin bugünlerde sıkça tartışılan bir başka konuyu da ele alabilirler.

Özel fonlara ilişkin yeniden değerleme kayıtlara yansıtılacak mı yansıtılmayacak mı?

Özel fonların kayıtlarda yeniden değerlenmesi, artırılan değeri kadar gider yazılmasını gerektiriyor. Oysa bu giderin vergiye tabi kârın tespitinde indirilmesi mümkün değil. KKEG olması gerekiyor.

Kayıtlara alındığında gereksiz yere bilanço büyütülüyor, özkaynak değişmese de dönem kârı düşürülüyor. Tabi, dağıtılabilir kâr da düşüyor.

Ne vergi ne muhasebe yönüyle anlamı var.

Özel fonlardaki düzeltmelerin muhasebe dışında takip edilmesi, gelir yazılacak olduğu dönemlerde düzeltilmiş değerleriyle matraha ilave edilmesi mümkün.

Eğer, iyi takip edilmesi isteniyorsa, beyannamelere bir satır eklenerek düzeltilmiş değerlerinin gösterilmesi sağlanabilir.