10.01.2026
ABD Dışişleri Bakanı’nından ‘’Batı yarımküre bizimdir’’ sözlerini yineleyerek duyunca, anladım ki dünya egemenlik alanlarında bir yeniden paylaşım dönemine girdik.
ABD’nin yakın zamanda Grönland’ı, Rusya Ukrayna’yı ve ÇHC’de
Tayvan’ı topraklarına katabilir, şaşırmayalım. İran bu haritada nerede duruyor?
Bilmiyorum...
Ama İran’da, kazanın kaynama derecesine ulaştı, bu kesin.
İran’ın 1979’da başlayan Molla Rejimi’nden bu yana hem ‘’en derin’’, hem de ‘’en uzun’’ başkaldırısı.
İşsizlik had düzeyde... Faal nüfus içinde işsizlik oranı %50. Nüfusun yarıdan çoğu yeterince beslenmiyor. Suyun ve elektriğin yokluğu insanları yaşamdan bezdiriyor. Aylık enflasyon çift haneli. Büyüme 2025‘de ‘’eksi‘’. İran küçülüyor ve büzülüyor. Yakın dönemde 1 Trilyon
$’a yaklaşan milli geliri, yarı yarıya azaldı, 475 milyar $’a geriledi. 1979 Şah devrildiğinde 70 riyal 1 doların değeriydi. Şimdi 1.354.000 riyale çıkmış. Paranın değeri her ay nerdeyse yüzde 20 değer kaybediyor.
92 milyon nüfuslu İran’da Başmolla (dini lider) Hamaney’in halka 10 Aralık’daki emirnamesi şu: Gıda, su, enerji ve yakıt tüketimini azaltın... Ama olmayan bir nesne azaltılamaz ki...
Halk bunu anlatmak için 20 gündür sokakta.
Rejim bu kez tüm ülkede internet bağlantısını kesti.
Olaylar gerilemedi,kabardı. Bu kez rejimin ödün verdi, vatandaşına ayda 7 dolar sadaka ödemeye karar verdi.
Harvard Üniversitesi’nin Ekonomi Atlası çok açık söylüyor: İran’ın ‘’gelecek dinamikleri yok’’.
İran halkı ‘’ Hamaney’e / Diktatöre Ölüm’’ sloganıyla Molla Rejimi’nin yıkılmasını arzuluyor. Molla başı 86 yaşındaki Hamaney boş durmuyor: 95 milyar $ olarak kestirilen nakit servetini unutmadan Moskova’ya kaçmaya hazırlandığını İngiliz istihbaratından öğreniyoruz.
Cumhurbaşkanı Pezekşiyan ‘’Nazik ve sorumlu olun’’ talimatına karşın
gösterilerde 200 insanı aşkın insanın ölümü, rejimin ‘’tezkere günü’’
saymaya başladığını anlatıyor. Rejim hiç boş durmuyor: 2025’de 1500 kişiyi idam edildi. Bu sayı son 35 yılın ‘’rekoru’’.
1979 iktidara gelen molla rejiminin ABD’nin deftere yazdığı bir ‘’ günahı’’
daha var: Petro-dolar rejimini yıkmak istiyor...
İran’da ‘’dolar’’ hükümsüz: Ya riyal kullanacaksın, ya da dolardan başka
para birimlerini.
Komplo teorilerini sevmem... Ama 2007-2011 döneminde IMF Başkanlığını yapan Fransız D.Strauss-Kahn’ın doların rezerv para egemenliği yerine SDR türü yeni bir rezerv para birimi önermişti.
Bu çıkış dolara karşı bir ‘’meydan okuma’’ydı. Bu çıkışın ardından bu zat, beraat edeceği bir cinsel skandal savıyla tutuklandı ve IMF’deki görevinden apar topar istifa ettirildi.
Şah Rıza Pehlavi döneminde, İran Atom Enerjisi Komisyonu Başkanlığı yapan Dr.Akbar Etamat yaşam bilgisi gibi bir saptamasını bana şu sözlerle aktarmıştı:
-Konu nükleer teknolojiyle işin teknolojisini de üretmek istiyorduk, hesap işte o gün karıştı...
İran’ın kazanı şimdi zulme karşı kaynıyor...
Rüzğar Bizi Sürükleyecek diyen kadın şair Füruğ Ferruhzad (1934- 1967) bu şanlı eyleminde rehberi olsun...Füruğ hanum, sanatçı Nazan Kesal’a Yaralarım Aşktandır diye fısıldıyor, bunu hiç unutma..
X
Yaşar Kemal İnce Memed’ de diyor ki: Memede olan olmuştu.Gözüne uyku girmiyordu. Düşüncelere kaptırmıştı kendini. Düşünceler kafasına akın ediyordu. Düşünüyordu artık. Dünya kafasında büyümüştü.
Dünyanın genişliğini düşünüyordu. Değirmenlik köyü bir nokta gibi kalmıştı gözünde. O kocaman Abdi ağa karınca gibi kalmıştı gözünde. Belki de ilk olarak doğru dürüst düşünüyordu.
Yazarın Diğer Yazıları
Karadeniz'in İlk ve Tek Ekonomi Portalı
Okumak İçin Resimlere Tıklayınız.
