Türkiye ekonomisinin üretim gücü açısından kritik bir gösterge olan imalat sanayisinde uzun süredir devam eden yavaşlama, artık geçici bir dalgalanmanın ötesine geçmiş durumda. Ağustos ayında PMI’ın 48,1 seviyesinde gerçekleşmesiyle birlikte sektörün faaliyet koşullarındaki bozulma üst üste 29 aya ulaştı.

Bu tablo, Türkiye’nin daha önce yaşadığı önemli ekonomik sarsıntılarla karşılaştırıldığında da dikkat çekici. Prof. Dr. Hakan Kara’nın değerlendirmesine göre bundan önceki uzun süreli yavaşlama dönemleri Rahip Brunson krizi sırasında 21 ay, 2008 küresel finans krizi döneminde ise 16 ay sürmüştü. Bugünkü dönem ise her iki sürenin de üzerine çıktı.

10 sektörün tamamında daralma

Sanayideki zayıflığın yalnızca birkaç sektörle sınırlı kalmaması, tablonun en önemli risklerinden biri olarak öne çıkıyor. Ağustos ayında PMI kapsamında takip edilen 10 sektörün tamamı 50 puanın altında kaldı.

En sınırlı daralma 49,4 ile metalik olmayan mineral ürünlerde görülürken, elektrikli ve elektronik ürünler 48,9 seviyesinde kaldı. Gıda ile giyim ve deri ürünlerinde PMI 47,4 olurken, makine ve metal ürünleri 47,0 seviyesinde gerçekleşti.

Ana metal sanayisinde endeks 45,9’a, tekstilde 44,1’e gerilerken kimyasal, plastik ve kauçuk ürünlerinde 43,7 ile çok daha belirgin bir bozulma yaşandı.

Sorun yalnızca üretim değil

Sanayideki yavaşlamanın etkisi üretim rakamlarıyla sınırlı değil. İç ve dış talepteki zayıflık siparişleri baskılarken, ihracat siparişlerinde de gerileme yaşanıyor. Üretimin üst üste üçüncü ay düşmesi, işletmelerin geleceğe ilişkin beklentilerinde temkinli davranmasına neden oluyor.

Bunun doğal sonucu olarak istihdam ve satın alma faaliyetlerinde de kesintiler görülüyor.

Burada dikkat edilmesi gereken önemli nokta şu: PMI’ın 50’nin altında olması, sanayi üretiminin mutlaka aynı oranda küçüldüğü anlamına gelmiyor. Ancak işletme koşullarının bir önceki aya göre bozulduğunu ve üretim ekosistemindeki canlılığın yeterince güçlü olmadığını gösteriyor.

Sanayicinin ihtiyacı öngörülebilirlik

Türkiye’nin güçlü ve sürdürülebilir büyümesi için sanayinin yeniden ivme kazanması kritik önem taşıyor. Çünkü üretimdeki yavaşlama; yatırım, istihdam, ihracat, tedarik zinciri ve işletmelerin finansman kapasitesi üzerinde zincirleme etki oluşturuyor.

Bugün sanayicinin önündeki en önemli başlıklardan biri öngörülebilirlik.

Finansman maliyetleri, iç talep, küresel rekabet koşulları ve ihracat pazarlarındaki gelişmeler aynı anda işletmelerin kararlarını etkiliyor. Özellikle yüksek katma değerli üretime geçiş, teknoloji yatırımları ve ihracat kapasitesinin artırılması açısından sanayicinin uzun vadeli plan yapabileceği bir ekonomik ortam gerekiyor.

Türkiye üretim gücünü korumalı

29 aylık yavaşlama, artık üzerinde dikkatle düşünülmesi gereken stratejik bir meseleye dönüşmüş durumda.

Türkiye’nin sanayi altyapısı, girişimcilik kapasitesi, üretim tecrübesi ve ihracat kabiliyeti önemli avantajlar sunuyor. Ancak bu avantajların korunabilmesi için üretim yapan işletmelerin finansmana erişimi kolaylaştırılmalı, yatırım iştahı desteklenmeli ve özellikle yüksek katma değerli sektörlerde rekabet gücü artırılmalı.

Sanayideki bu uzun soluklu yavaşlama bize açık bir mesaj veriyor:

Türkiye ekonomisinin sürdürülebilir büyüme hedefi, güçlü bir sanayi ve üretim politikası olmadan gerçekleştirilemez.

Önümüzdeki dönemde mesele yalnızca PMI’ın yeniden 50’nin üzerine çıkması değil; sanayinin yatırım yapan, istihdam yaratan, ihracatını artıran ve küresel rekabette daha güçlü konuma gelen bir yapıya kavuşmasıdır.

Çünkü üretim güçlenmeden ekonomi kalıcı olarak güçlenmez.

HAFTANIN SÖZÜ

“Üretim güçlenmeden ekonomi, ekonomi güçlenmeden gelecek güçlenmez.”